Câu chủ đề là gì? Cho ví dụ minh họa? Cách nhận biết câu chủ đề

Câu chủ đề là thành phần giữ vai trò quan trọng, bao quát ý chính của cả đoạn văn. Vậy câu chủ đề là gì? Cách xác định câu chủ đề của đoạn văn như thế nào? Để giải đáp các câu hỏi trên, bạn đọc đừng bỏ lỡ dưới đây của supperclean.vn nhé!!

Câu chủ đề là gì?

Câu chủ đề là câu mang nội dung bao quát, thể hiện ý chính của đoạn văn. Câu chủ đề thường tương đối ngắn gọn, có độ dài không lớn so với những câu khác trong đoạn văn.

Ví dụ về câu chủ đề:

Có nhiều lý do khiến Hà Nội trở thành thành phố ô nhiễm thế giới. Trước tiên phải kể đến sự gia tăng đột biến của các phương tiện giao thông. Bên cạnh đó, các hoạt động công nghiệp từ các tỉnh lân cận như Bắc ninh, Hưng Yên cũng góp phần không nhỏ làm gia tăng sự ô nhiễm của Hà Nội. Làn khói thải sinh ra từ việc đốt than, đốt củi ngày ngày được “vận chuyển” vào Hà Nội. Vào những ngày có gió, bụi được vận chuyển nhanh với nồng độ đậm đặc hơn rất nhiều.

=> Câu chủ đề của đoạn văn: “Có nhiều lý do khiến Hà Nội trở thành thành phố ô nhiễm thế giới.”

Định nghĩa về câu chủ đề
Định nghĩa về câu chủ đề

Phân loại câu chủ đề

Có 2 loại câu chủ đề thường gặp là câu chủ đề đơn và câu chủ đề ghép. Cụ thể như sau:

Câu chủ đề đơn là gì?

Câu chủ đề đơn là thuật ngữ chỉ đoạn văn chỉ có một câu chủ đề. Vị trí của câu chủ đề thường nằm ở đầu hoặc cuối đoạn.

Ví dụ về câu chủ đề đơn: 

Để trở thành CEO giỏi cần có những tố chất nhất định. Trước tiên, bạn cần có kiến thức chuyên môn sâu rộng về lĩnh vực của bản thân. Bên cạnh đó, bạn cần phải trang bị cho mình thêm nhiều kỹ năng mềm khác như kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng phân tích,…

=> Câu chủ đề đơn “Để trở thành CEO giỏi cần có những tố chất nhất định.” nằm ở đầu đoạn văn.

Câu chủ đề ghép là gì?

Câu chủ đề của đoạn có thể có từ 2 câu trở lên, được gọi là câu chủ đề ghép. Loại câu chủ đề này được tách thành 2 nhóm nhỏ:

  • Câu chủ đề ghép liền: Tức là các câu chủ đề sẽ đứng cạnh nhau, có thể đứng đầu hoặc cuối đoạn văn.
  • Câu chủ đề ghép giãn cách: Các câu chủ đề sẽ phân bổ ở đầu đoạn và cuối đoạn tùy theo mục đích và cách triển khai của người viết/ người nói.

Ví dụ về câu chủ đề ghép:

Học tập là một hành trình dài trong cuộc đời của mỗi người. Nó không có bất kỳ giới hạn nào về thời gian, không gian, giới tính hay độ tuổi. Học tập giúp chúng ta mở rộng tư duy, có thêm nhiều kiến thức hữu ích để áp dụng vào cuộc sống. Học tập giúp chúng ta có cuộc sống tốt đẹp hơn, tạo ra nhiều giá trị tích cực cho bản thân và cộng đồng. 

=> Câu chủ đề của ví dụ trên là câu 1 và câu 2.

Phân loại câu chủ đề
Phân loại câu chủ đề

Tác dụng của câu chủ đề là gì?

Câu chủ đề đóng vai trò vô cùng quan trọng trong đoạn văn, bài văn ngắn hay một bài nói, bài thuyết trình. Nó cung cấp cho người đọc thông tin tổng quan (ý chính) về đoạn văn. Nhờ vậy, người đọc có thể dễ dàng nắm bắt được vấn đề cũng như thông điệp mà người nói/ người viết muốn truyền tải.

Vị trí câu chủ đề là gì?

Vị trí câu chủ đề là nơi đặt hay vị trí xuất hiện câu chủ đề. Trong đoạn văn, câu chủ đề thường xuất hiện ở 2 vị trí sau:

  • Câu chủ đề nằm ở đầu đoạn văn: Đoạn văn trình bày theo cách diễn dịch.
  • Câu chủ đề nằm ở cuối đoạn văn: Đoạn văn trình bày theo cách quy nạp.

Cách nhận biết câu chủ đề là gì?

Để xác định câu chủ đề của đoạn văn là gì, bạn cần xác định xem đoạn văn đó trình bày theo cách nào. Với mỗi cách triển khai thì câu chủ đề được đặt ở các vị trí khác nhau. Cụ thể như sau:

Đoạn văn diễn dịch

Câu chủ đề là câu đầu tiên, có nhiệm vụ khái quát toàn bộ nội dung đoạn văn. Các câu tiếp theo có nhiệm vụ bổ sung và làm sáng tỏ câu chủ đề.

Ví dụ về câu chủ đề của đoạn văn diễn dịch:

Vẻ đẹp con người được thể hiện qua nhan sắc bên ngoài và trí tuệ, tâm hồn bên trong. Nhan sắc là nét đẹp trời phú, là hình hài ba mẹ ban cho nhưng tâm hồn và tài năng là kết quả của quá trình tự vun trồng, rèn luyện ở mỗi cá nhân. Vẻ đẹp ngoại hình giúp chúng ta gây ấn tượng ban đầu với người khác nhưng tài năng, nhân phẩm mới là thứ khiến đối phương nhớ về bạn lâu hơn. Vậy nên, thay vì chỉ chăm chút bề ngoài, chúng ta cần không ngừng học hỏi, trau dồi tri thức nhiều hơn để nuôi dưỡng cả vẻ đẹp tâm hồn.

Đoạn văn quy nạp

Đặc điểm của đoạn văn quy nạp trình bày từ các chi tiết nhỏ đến khái quát. Do vậy, câu chủ đề nằm ở cuối đoạn để khái quát toàn bộ nội dung.

Nếu như câu chủ đề của đoạn diễn dịch là định hướng nội dung triển khai cho các câu tiếp theo thì câu chủ đề của đoạn quy nạp đóng vai trò khép lại toàn bộ nội dung đã trình bày.

Ví dụ về câu chủ đề của đoạn văn quy nạp:

Trẻ nhỏ từ khi sinh ra đến lúc trưởng thành phần lớn được chăm sóc và chịu ảnh hưởng từ mẹ. Khi còn bé, ta được mẹ bồng bế, tắm rửa, cho ăn, ru ngủ, chăm sóc khi đau ốm,… Do tiếp xúc nhiều trong thời gian dài nên trẻ dần bị ảnh hưởng bởi đức tính của người mẹ. Bởi vậy, phụ nữ đóng vai trò quan trọng trong gia đình, là người chăm sóc và giáo dục con cái thành người.

Cách nhận biết câu chủ đề
Cách nhận biết câu chủ đề

Đoạn văn tổng phân hợp

Tổng phân hợp là cách trình bày đoạn văn kết hợp giữa diễn dịch và quy nạp. Do vậy, chúng thường có 2 câu chủ đề. Câu chủ đề thứ nhất nằm ở đầu đoạn văn, nêu ý khái quát bậc một. Câu chủ đề thứ hai nằm ở cuối đoạn, có tác dụng khái quát toàn bộ nội dung đã trình bày và mở rộng vấn đề.

Ví dụ về câu chủ đề trong đoạn văn tổng phân hợp:

Sách mang đến cho chúng ta nguồn kiến thức vô hạn. Sách cung cấp cho ta kiến thức về chính trị, văn hóa, tôn giáo,… Đồng thời giúp ta chiêm nghiệm về cuộc sống của xã hội xưa qua các tác phẩm lịch sử, văn học. Không chỉ vậy, đọc sách còn giúp ta thấu hiểu nhiều điều, hiểu rõ hơn về nhiều nền văn hóa khác nhau. Bởi vậy mới nói, sách là kho tàng kiến thức quý báu của cả nhân loại.

Các cách trình bày đoạn văn khác

  • Đoạn văn song hành: Không có câu chủ đề vì đoạn văn triển khai song song nội dung giữa các câu, không nội dung nào bao trùm lên nội dung nào.
  • Đoạn văn móc xích: Có thể có hoặc không có câu chủ đề tùy theo dụng ý của người viết. Vị trí của câu chủ đề trong đoạn văn móc xích rất đa dạng, có thể nằm ở đầu, cuối hoặc giữa.

Bài tập về câu chủ đề

Bài tập về câu chủ đề
Bài tập về câu chủ đềBài tập về câu chủ đề

Bài tập: Hãy xác định câu chủ đề của các đoạn văn dưới đây:

  1. Những ngày hè đi bên bờ Hạ Long, Bãi Cháy hoặc Tuần Châu,… ta có cảm giác như đi trước cửa gió. Ngọn gió lúc êm ả như ru, lúc phần phật như quạt, mang cái trong lành, cái tươi mát của đại dương vào đất liền. Trong tiếng gió thổi, ta nghe tiếng thông reo, tiếng sóng vỗ, tiếng ve ran và cả tiếng máy, tiếng xe, tiếng cần trục từ trên các tầng thang, bến cảng vọng lại.
  2. Mọi người bắt tay vào việc chuẩn bị cho cuộc khiêu vũ. Người thì xén bớt cỏ để làm sân nhảy, người thì kê ghế dài xung quanh bãi cỏ đã xén gọn. Bên này, hai bạn nhanh nhẹn nhất đang dựng một cái lầu để biểu diễn nhạc. Bên kia, mười tay đàn xuất sắc đã lập thành một dàn nhạc và chơi thử ngay tại chỗ.
  3. Những bác ong vàng cần cù tìm bắt từng con sâu trong ngách lá. Kia nữa là họ hàng nhà ruồi trâu có đuôi dài như đuôi chuồn chuồn, đó chính là những “hiệp sĩ” diệt sâu róm. Lại còn những cô cậu chim sâu ít nói, chăm chỉ. Những bác cóc già lặng lẽ, siêng năng. Tất cả đều lo diệt trừ sâu bọ để giữ gìn hoa lá.

Lời giải:

  1. Những ngày hè đi bên bờ Hạ Long, Bãi Cháy hoặc Tuần Châu,… ta có cảm giác như đi trước cửa gió. 
  2. Mọi người bắt tay vào việc chuẩn bị cho cuộc khiêu vũ.
  3. Tất cả đều lo diệt trừ sâu bọ để giữ gìn hoa lá.

XEM THÊM:

Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ câu chủ đề là gì lớp 4, lớp 8. Nếu bạn có thắc mắc hay gặp khó khăn khi làm bài tập xác định câu chủ đề của đoạn văn thì hãy để lại câu hỏi dưới bình luận để Supperclean sẽ hỗ trợ bạn giải đáp nhanh nhất!

Rate this post

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *