Critical Thinking là gì? Các phương pháp phát triển Critical Thinking

Critical Thinking là gì? Critical Thinking được hiểu là tư duy phản biện, là một trong những kỹ năng quan trọng mà chúng ta cần phải có. Vậy tư duy phản biện có vai trò gì? Làm thế nào để rèn luyện được kỹ năng này? Hãy theo dõi ngay bài viết dưới đây để  tìm ra đáp án chính xác nhất nhé!

critical thinking là gì
Critical Thinking Skills là gì?

Critical Thinking là gì? 

Critical Thinking có nghĩa là tư duy phân tích, tư duy phản biện. Đó là quá trình phân tích, đánh giá, giả định để có thể hình thành những suy nghĩ và đưa ra quan điểm cá nhân về một vấn đề nào đó cần được giải quyết. 

Hay nói cách khác, tư duy phản biện là kỹ năng lập luận, thuyết phục để chứng minh, bảo vệ cho quan điểm của bản thân. Các luận điểm đưa ra phải đảm bảo tính nhất quán, logic và có tính thuyết phục cao để phản bác lại những ý kiến trái chiều. 

Ví dụ: Bạn Hoa đưa ra quan điểm: “Chúng ta không nên đi làm thêm, chỉ nên tập trung học tập vì làm thêm sẽ gây ảnh hưởng đến việc học tập”. Nhưng bạn Hồng lại phản bác rằng: “Nếu chúng ta có thể sắp xếp được thời gian, trung hòa được giữa việc học và làm thêm thì điều đó sẽ không gây ảnh hưởng đến việc học. Hơn nữa, khi đi làm thêm, chúng ta sẽ tích lũy được nhiều kinh nghiệm thực tế.”

Như vậy, trong ví dụ trên, bạn Hồng đã đưa ra ý kiến, quan điểm của bản thân để phản bác lại ý kiến của bạn A. Đây được coi là một trường hợp của tư duy phản biệt. 

Vai trò của Critical Thinking là gì? 

Có trò quan trọng trong hầu hết các ngành nghề, lĩnh vực của cuộc sống

Tư duy phản biện giúp chúng ta nâng cao kỹ năng lập luận một cách rõ ràng và đa chiều hơn. Đó là kỹ năng mà bất kỳ ngành nghề hay lĩnh vực cũng cần phải có. 

Góp phần vào sự phát triển và thay đổi của nền kinh tế tri thức

Hiện nay, nền kinh tế tri thức đều được vận hành bởi công nghệ tiên tiến. Do đó, chúng ta cần phải có tư duy sáng tạo, sự linh hoạt, có khả năng đánh giá, phân tích và tích hợp nhiều thông tin với nhau để có thể giải quyết nhiều vấn đề quan trọng. Do vậy, việc rèn luyện và nâng cao tư duy phản biện là vấn đề thiết yếu, cần có ở mỗi người, nhất là trong bối cảnh môi trường cạnh tranh mạnh mẽ như ngày này. 

Thúc đẩy sự sáng tạo

Critical Thinking giúp cải thiện tư duy về sáng tạo, tìm tòi, phát hiện những giải pháp mới lạ để giải quyết vấn đề. Đồng thời, đưa ra những ý tưởng mới hoặc điều chỉnh ý tưởng (nếu cần thiết) cho phù hợp với yêu cầu. 

vai trò của critical thinking là gì
Critical Thinking thúc đẩy sự sáng tạo

Là nền tảng của khoa học, dân chủ

Các vấn đề khoa học hay những lĩnh vực mang tính chất lan truyền trong cộng đồng cần phải có độ chính xác cao trong mọi kết luận, thông điệp được gửi. Bản thân Critical Thinking mang chức năng phân tích, đánh giá, đề xuất, giả định nhằm đưa ra những kết luận đúng đắn, sáng suốt khi gửi đến người khác. Bởi vậy mà nó được coi là nền móng cho sự phát triển khoa học, xã hội. 

Có vai trò quan trọng đối với quá trình nhìn nhận và hoàn thiện

Nhắc đến tư duy phản biện, chúng ta thường nghĩ ngay rằng đó là quá trình phản bác lại các ý kiến, quan điểm trái chiều với quan điểm cá nhân. Thế nhưng trên thực tế, phản biện còn được áp dụng để phản bác lại chính bản thân mình. Khi đưa ra một quan điểm nào đó, chúng ta nên tự phản biện lại ý kiến của chính mình để có thể đưa ra kết luận đúng đắn nhất. Từ đó, giúp chúng ta có thể điều chỉnh được công việc, cuộc sống sao cho phù hợp nhất!

Critical Thinking có những cấp độ nào? 

Tư duy phản biện Critical Thinking được chia thành 6 cấp độ, cụ thể như sau: 

Cấp độ 1: Trình bày rõ ràng, cụ thể một nội dung

Việc trình bày lan man, không rõ vấn đề làm mất nhiều thời gian mà vẫn không thể đưa ra phương án giải quyết cuối cùng. Hơn nữa, điều này cũng khiến cho nhiều cá nhân trong nhóm không hiểu được mấu chốt của vấn đề, tốn nhiều thời gian để giải thích hoặc phân tích lại. 

Cấp độ 2: Cấu trúc nói

Đây là cấp độ đưa ra những quan điểm cá nhân và bảo vệ quan điểm ấy. Chúng ta cần phải trình bày, diễn đạt theo một cấu trúc nhất định, các quan điểm cần phải có sự liên kết chặt chẽ với nhau để người nghe có thể dễ dàng nắm bắt thông tin, tránh làm mất nhiều thời gian để giải thích lại. 

cách trình bày vấn đề
Trình bày vấn đề theo một cấu trúc nhất định, logic để người nghe có thể tiếp thu được

Cấp độ 3: Tranh luận cơ bản

Khi đã hiểu rõ Critical Thinking là gì, bạn sẽ nhận thấy rằng cấp độ này thường xuyên xuất hiện trong các buổi thuyết trình, hùng biện đến từ hai hoặc nhiều phía với mục đích để phản bác, đưa ra những lập luận logic để thuyết phục, bảo vệ quan điểm cá nhân. 

Ở cấp độ này, chúng ta cũng cần phải tiết chế cái “tôi” để tiếp nhận quan điểm của đối phương một cách tích cực. 

Cấp độ 4: Tranh luận hiệu quả

Những cuộc tranh luận nếu không biết cách trung hòa, tiết chế thì sẽ rất dễ trở thành buổi cãi vã gay gắt. Do vậy, để buổi tranh luận trở nên hiệu quả và có tính xây dựng cao, chúng ta cần phải nhận định được toàn bộ giả thiết được đưa ra sau những ý kiến phản bác và có sự tư duy logic, nhất quán để phản biện lại ý kiến của người khác. 

Cấp độ 5: Thường xuyên thực hành

Tuy duy phản biện là một kỹ năng mềm nên chúng không thể tự nhiên sinh ra được. Chúng ta cần phải có sự mài dũa, rèn luyện thường xuyên để có được sự nhạy bén trong đánh giá, phân tích vấn đề. Hãy cố gắng tận dụng mọi cơ hội để thể hiện quan điểm của bản thân, điều này sẽ giúp bạn tự tin hơn đấy!

Cấp độ 6: Tư duy hiệu quả

Đây là giai đoạn cho thấy trình độ của bạn đã đạt đến cấp độ “thượng thừa”, đáp ứng đầy đủ các yếu tố như: khiêm tốn, can đảm, công bằng, chính trực,… để quá trình phản biện đạt hiệu quả tốt nhất. 

tuy duy hiệu quả
Đây là cấp độ cao cấp nhất của tư duy phản biện

Cách rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện Critical Thinking là gì?

Không ngừng cải thiện, nâng cao kiến thức cho bản thân

Tư duy luôn đi kèm với kiến thức. Bạn sẽ không thể tranh luận một vấn đề nào đó nếu không có kiến thức về chúng bởi như vậy, mọi lập luận, quan điểm sẽ thiếu chặt chẽ, thiếu logic và không có tính thuyết phục. Do vậy, chúng ta cần phải trau dồi, hoàn thiện kiến thức mỗi ngày. 

Rèn luyện tầm nhìn khách quan, tránh thiên vị

Chủ quan, cảm tính không nên xuất hiện trong Critical Thinking. Và bạn cũng có thể rèn luyện được điều đó thông qua các cách như sau: 

  • Hãy thay đổi những câu hỏi mang hướng cá nhân thành những câu hỏi dạng chung. 
  • Thay vì phán xét sự việc thì hãy thực hiện việc đánh giá chúng. 
  • Học cách chấp nhận những quan điểm không đúng của bản thân, tiếp nhận thông tin một cách chủ động và thay đổi chúng theo hướng phù hợp. 
  • Học cách lắng nghe và phân tích quan điểm của người khác một cách khách quan nhất.
  • Loại bỏ “cái tôi” của bản thân và đừng bao giờ để trong đầu tư tưởng phủ nhận ý kiến của người khác ngay lập tức. Hãy nhìn nhận vấn đề một cách khách quan và chấp nhận sự đúng đắn đó. 

Rèn luyện kỹ năng lập luận logic

Để có tư duy phản biện tốt, bạn cũng cần phải rèn luyện khả năng lập luận logic và kết nối toàn bộ thông tin với nhau một cách khoa học nhất, dễ hiểu nhất. Việc lập luận logic cần phải dựa trên những dẫn chứng xác thực, cụ thể và có tính thuyết phục cao. Đặc biệt, những lập luận đó cần phải dẫn dắt người nghe đến vấn đề và giải quyết được vấn đề đó. 

critical thinking là gì
Rèn luyện kỹ năng lập luận logic, khoa học

Tạo lập sơ đồ tư duy

Nó được xem là phương pháp hiệu quả nhất giúp chúng ta có thể chắt lọc thông tin cần thiết và quan trọng nhất. Từ đó giúp chúng ta dễ dàng nắm bắt thông tin, xây dựng và phát triển tư duy cho bản thân. 

Đừng ngại thắc mắc

Người xưa có câu “Muốn biết phải hỏi, muốn giỏi phải học”. Do đó, với những vấn đề mà bạn không biết, hãy đi hỏi người biết. Người ta cũng sẽ không đánh giá năng lực của bạn thông qua một vài câu hỏi. Việc đặt câu hỏi và nhận lại câu trả lời thỏa đáng sẽ giúp bạn có thêm thông tin, kiến thức và có thể áp dụng nó một cách hiệu quả trong công việc. 

Ngoài ra, bạn cũng có thể làm bài Critical Thinking test hoặc đọc sách về Critical Thinking để nâng cao kiến thức và cải thiện kỹ năng tư duy, phản biện cho bản thân. Một số cuốn sách về tư duy phản biện hay mà bạn không nên qua: Tư duy nhanh và chậm, The art of thinking clearly, Phi lý trí, This Will Make You Smarter: New Scientific Concepts to Improve Your Thinking (Edge Question Series),… 

critical thinking là gì
Làm bài Critical Thinking test để kiểm tra, đánh giá khả năng tư duy của bản thân

Bài viết tham khảo: Gap year là gì? Tìm hiểu ngay những lợi ích của gap year mang lại

Mong rằng với những thông tin trên sẽ giúp bạn đọc trả lời câu hỏi Critical Thinking là gì cũng như cách rèn luyện để có tư duy phản biện tốt nhất nhé! Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc gì, hãy để lại vào bình luận bên dưới để chúng ta cùng nhau trao đổi thêm nhé!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *